رفتارهای مربوط به خشنود کردن دیگران اغلب در افرادی دیده می‌شود که از ترک شدن یا رها شدن از سوی دیگران می‌ترسند. رهایی از این الگوها امکان‌پذیر است.
بیشتر آدم‌ها دوست دارند دیگران آن‌ها را دوست داشته باشند و نگاه مثبتی به آن‌ها داشته باشند. اما بعضی افراد آن‌قدر به دوست داشته شدن نیاز دارند که خواسته‌ها و تمایلات خود را کنار می‌گذارند تا خواسته‌های دیگران را در اولویت قرار دهند. فداکاریِ بیش از حد برای دیگران می‌تواند به دلخوری و شکل‌گیری وابستگی ناسالم به دیگران منجر شود.
اگر این توصیف برایتان آشناست، ممکن است در شما گرایش به خشنود کردن دیگران وجود داشته باشد. افرادی که چنین گرایشی دارند، معمولاً قلب بزرگی دارند و بسیار به دیگران می‌بخشند؛ اما گاهی این کار به قیمت نادیده گرفتن خودشان تمام می‌شود و می‌تواند به سلامت روانشان آسیب بزند.
اگر همیشه در تلاش برای خشنود کردن دیگران هستید، ممکن است حتی متوجه آسیب‌هایی که این رفتارها می‌توانند ایجاد کنند نشوید.
فردی که دائماً دیگران را خشنود می‌کند، چه ویژگی‌هایی دارد؟
این افراد معمولاً نیازهای خود را نادیده می‌گیرند تا دیگران را راضی نگه دارند. ممکن است آن‌قدر در دادنِ خود به دیگران غرق شوند که خودشان را فراموش کنند.
افرادی که دائماً در تلاش برای خشنود کردن دیگران هستند، ممکن است در تشخیص تفاوت میان علایق، بیزاری‌ها و سرگرمی‌های خود و دیگران دچار مشکل شوند. شناختن خواسته‌ها، آرزوها و هدف‌های واقعی خودشان ممکن است برایشان دشوار باشد. همچنین ممکن است نتوانند «نه» بگویند یا به انجام کارهایی «بله» بگویند که واقعاً نمی‌خواهند انجام دهند.
آن‌ها اغلب برای دوست داشته شدن، تا حد زیادی تلاش می‌کنند، از اختلاف و تعارض دوری می‌کنند و می‌کوشند احساسِ رها شدن را در خود کاهش دهند.
رفتارِ خشنود کردن دیگران می‌تواند به دلخوری و فرسودگی در روابط منجر شود و فرد را خسته و تهی از انرژی کند. اگر چنین رفتارهایی در شما وجود داشته باشد، ممکن است بیشتر در معرض مشکلات دیگری مانند افسردگی و اضطراب نیز قرار بگیرید.
نمونه‌هایی از رفتارِ خشنود کردن دیگران
رفتارهای مربوط به خشنود کردن دیگران، اقداماتی هستند که در آن فرد نیازها و خواسته‌های دیگران را بر نیازها و خواسته‌های خودش مقدم می‌کند.
اگر چنین رفتارهایی دارید، ممکن است بعضی از این موارد را در خود ببینید:
- تلاش برای جلوگیری از رها شدن
- همراه شدن با رفتارهای آسیب‌زا
- نادیده گرفتن منافع و خواسته‌های خود به خاطر دیگران
- تجربه‌ی اضطراب درباره‌ی احتمال رها شدن
- تلاش برای حفظ صمیمیت از طریق فدا کردن خود
- گفتنِ چیزهایی که دیگران دوست دارند بشنوند، برای جلوگیری از تعارض
- پذیرفتن دعوت‌هایی برای انجام کارهایی که واقعاً نمی‌خواهید انجام دهید
- دشواری در دفاع از نیازهای خود
- نداشتن مرزهای شخصیِ مشخص
- این باور که فقط زمانی دوست‌داشتنی هستید که همچنان نیازهای شخص دیگری را برآورده کنید
- عذرخواهیِ بیش از حد از دیگران
- به‌ندرت بیان کردن انتقاد
- به‌ندرت مخالفت کردن با دیگران
ویژگی‌های افرادی که دائماً دیگران را خشنود می‌کنند
ویژگی‌های شخصیتی مختلفی با افرادی که دائماً در تلاش برای خشنود کردن دیگران هستند، ارتباط دارند.
برخی از ویژگی‌های رایج عبارت‌اند از:
- کمال‌طلبی
- سازگاری و همراهی بیش از حد با دیگران
- اجتناب از تعارض
- فدا کردن خود برای دیگران
- داشتن مرزهای شخصیِ نفوذپذیر و نامشخص
- وابستگی به دیگران
- عزت‌نفس پایین
- اضطراب
- کمک‌کننده بودن
- خوش‌برخورد و دوستانه بودن
بعضی از این ویژگی‌ها ممکن است در نگاه اول مثبت به نظر برسند، اما وقتی بیش از حد بروز کنند، می‌توانند آسیب‌زا باشند.
چه چیزی باعث می‌شود فرد دائماً در تلاش برای خشنود کردن دیگران باشد؟
علت شکل‌گیری این رفتارها از فردی به فرد دیگر متفاوت است. عوامل رایج عبارت‌اند از:
واکنش به تروما
رفتارِ خشنود کردن دیگران اغلب می‌تواند واکنشی به تروما یا تجربه‌های دشوار زندگی باشد.
ممکن است با واکنش‌های «مبارزه، گریز یا بی‌حرکتی» آشنا باشید، اما بعضی افراد در پاسخ به تروماهای پیچیده، واکنش دیگری نشان می‌دهند که به آن فانینگ (Fawning) گفته می‌شود.
فانینگ یعنی خشنود کردن دیگران برای آرام کردن تعارض‌ها و حفظ تأیید آن‌ها در روابط.
پژوهشی در سال ۲۰۲۳ نشان می‌دهد که این رفتار می‌تواند یکی از واکنش‌های مرتبط با تروما باشد و در افرادی که در کودکی سوءاستفاده‌ی جنسی را تجربه کرده‌اند، بیشتر دیده می‌شود. آرام کردن فردِ سوءاستفاده‌گر ممکن است به کاهش تنش و ایجاد نوعی احساس کاذبِ امنیت در فرد کمک کند.
وابستگی عاطفی
خشنود کردن دیگران می‌تواند با وابستگی عاطفی نیز ارتباط داشته باشد.
وابستگی عاطفی زمانی رخ می‌دهد که فرد برخی نیازهای روان‌شناختیِ برآورده‌نشده داشته باشد و تلاش کند آن‌ها را در روابط نزدیک با دیگران برآورده کند.
پژوهشی در سال ۲۰۱۹ نشان می‌دهد افرادی که وابستگی عاطفی دارند، ممکن است از تنها ماندن بترسند و از آن اجتناب کنند، رفتارهای مربوط به خشنود کردن دیگران نشان دهند و در روابط عاطفی به دنبال نوعی انحصار و وابستگی شدید باشند. نویسندگان این پژوهش معتقدند افراد دارای وابستگی عاطفی، عمیقاً خواهان حضور شخص دیگری در زندگی خود هستند.
این اشتیاق می‌تواند باعث شود فرد خواسته‌های خودش را کنار بگذارد تا خواسته‌های شریک عاطفی‌اش را برآورده کند.
اگر این توصیف برای شما آشناست، ممکن است احساس کنید در درون خود نوعی خلأ عاطفی دارید.
چگونه رفتارِ خشنود کردن دیگران را کاهش دهیم؟
کاهش دادن این الگوهای رفتاری به زمان و تلاش نیاز دارد. از آنجا که خشنود کردن دیگران ممکن است از دوران کودکی و در واکنش به افرادی که از نظر عاطفی احساس امنیت ایجاد نمی‌کرده‌اند شکل گرفته باشد، می‌توانید برای تغییر این الگوها از یک متخصص سلامت روان کمک بگیرید.
متخصصان سلامت روان، از جمله درمانگران، می‌توانند به شما کمک کنند بر گرایش خود به خشنود کردن دیگران غلبه کنید. آن‌ها همچنین می‌توانند از شما حمایت کنند تا دلبستگی‌های سالم و ایمنی با دیگران شکل دهید. در این مسیر ممکن است یاد بگیرید چگونه برای روابط خود مرزهای سالم تعیین کنید و از نیازهای خود دفاع کنید.
برخی راه‌های دیگر برای کاهش رفتارهای مربوط به خشنود کردن دیگران عبارت‌اند از:
- به جای تمرکز بر خواسته‌های دیگران، درباره‌ی خواسته‌ها، تمایلات و نیازهای خود تأمل کنید.
- یاد بگیرید برای دیگران مرزهایی تعیین کنید و مشخص کنید چه چیزهایی را می‌پذیرید و چه چیزهایی را نمی‌پذیرید.
- به کارهایی که واقعاً دوست دارید انجام دهید، «بله» بگویید.
- دعوت‌ها یا پیشنهادهایی را که شما را به رفتارهای آسیب‌زا می‌کشانند، رد کنید.
- وقتی چیزی آزارتان می‌دهد، درباره‌ی آن صحبت کنید.
- سرگرمی‌هایی پیدا کنید که از انجامشان لذت می‌برید.
این کارها می‌توانند به شما کمک کنند استقلال و اعتمادبه‌نفس بیشتری پیدا کنید. می‌توانید یاد بگیرید خواسته‌ها و نیازهای خود را به شیوه‌ای سالم بیان کنید.
گام‌های بعدی
خشنود کردن دیگران الگویی از رفتارهاست که ممکن است برای جلب محبت دیگران و دوری از طرد شدن، انتقاد یا احساس شرمندگی در پیش گرفته شود. این الگو با ویژگی‌هایی مانند افسردگی، اضطراب و عزت‌نفس پایین ارتباط دارد. اگر ترک این عادت برایتان دشوار است، می‌توانید از حمایت و کمک برخوردار شوید.
یادگیریِ تعیین مرزهای سالم و شناختن و بیان کردن نیازهای خود، بخشی از روند رهایی از الگوی خشنود کردن دیگران است.
نوشته‌ی: ماریسا مور
بازبینی پزشکی: جنیفر لیتنر، دکتری روان‌شناسی، LMFT، CST
مترجم: مینو پرنیانی
RAM
